Đi trên thủy lộ của hoài niệm

Đó là chuyện lớn, của khu vực tiểu vùng sông Mekong. Nhưng chỉ một đoạn sông ngắn khoảng 140km của hạ Mekong nối Phnom Penh và Châu Đốc VN, cũng đã là một câu chuyện dài về văn hoá, lịch sử, kinh tế…

Sáu giờ sáng, chúng tôi rời cảng Châu Đốc để tiến vào thuỷ lộ lịch sử trên và phong cảnh hiền hoà của dòng sông làm chúng tôi cảm thấy chút ngớ ngẩn của mình về những hồi ức cũ. Lộ trình của chuyến đi được vạch ra như trên bản đồ 3. Vị trí xuất phát của con tàu là khách sạn Victoria Châu Đốc nằm ngay trên ngã ba sông Hậu và sông Tân Châu (thật ra đây là một con kinh đào để nối và chia nước giữa sông Tiền và sông Hậu).

Thông số kỹ thuật của chiếc ca nô cao tốc của khách sạn Victoria mà tài công Nguyễn Văn Bé cung cấp là: máy công suất 200 mã lực, tốc độ 45 km/g, tàu chở được 10 khách, chạy đoạn đường dài 140km nối Châu Đốc và Phnom Penh hết 3g30 phút (phải cộng thêm gần 1 tiếng làm thủ tục xuất cảnh tại cửa khẩu Vĩnh Xương Việt Nam và visa nhập cảnh cửa khẩu Kaam Samnor – Vương quốc Campuchia).

Hải trình Châu Đốc Phnom Penh có thể chia ra giai đoạn sau:

Một tiếng đồng hồ trên lãnh thổ VN

Nhìn vào bản đồ, ta chú ý rằng, sông Mekong khi chảy đến Phnom Penh thì chia thành 4 nhánh – nên Phnom Penh còn có tên là thành phố có dòng sông 4 mặt – một nhánh chảy vào biển Hồ gọi là sông Tonle Sap, một nhánh nhỏ chảy thẳng về VN qua Châu Đốc gọi là sông Bassac – khi vào lãnh thổ VN thì đổi tên thành sông Hậu, và nhánh Mekong chính to lớn đổ về VN qua vị trí của hai huyện Tân Châu và Hồng Ngự để trở thành sông Tiền của ta. Cũng do vị trí này mà mỗi lần dự báo về lũ trên sông Cửu Long ta hay nghe bản tin lặp đi lặp lại: “…đỉnh lũ tại Tân Châu, Hồng Ngự lên cao 2 m…”).

Hành trình của chuyến đi Châu Đốc – Phnom Penh bao giờ cũng từ sông Hậu đi qua sông Tiền vì chỉ duy nhất cửa khẩu Vĩnh Xương ở đây là cửa khẩu quốc tế trên sông, và tương ứng phía Campuchia là cửa khẩu Kaam Samnor mới có quyền cấp visa nhập cảnh.

Rời sông Hậu theo sông kinh đào Tân Châu, bạn sẽ nhận ra một con sông thẳng tắp rộng hàng trăm mét, hai bên bờ là những làng cá bè đông đúc, sầm uất, nhưng chỉ khi rẽ vào sông Tiền bạn mới cảm hết mức độ rộng lớn của dòng Mekong vĩ đại. Tài công Bé cho biết sông rộng bình quân từ 500 -700m và có độ sâu 12m, tuy vậy có rất nhiều bãi bồi nên tàu dễ mắc cạn nếu không biết luồng lạch.

Sau khoảng một giờ rời Châu Đốc bằng tàu cao tốc chúng tôi bắt đầu bước vào vùng biên địa (hay đúng hơn là biên…thuỷ). Nói tàu cao tốc vì trên hành trình này còn có nhiều hãng tàu chậm hay tàu gỗ vận chuyển khách, nếu đi bằng phương tiện này thời gian phải tính gấp đôi.

Cửa khẩu biên giới trên sông có cái khí vị riêng của nó, ở VN cửa khẩu quốc tế Vĩnh Xương này có lẽ là một trong số rất ít cửa khẩu sông đó. Tàu cặp cầu đồn biên phòng Vĩnh Xương bên bờ trái sông Cửu Long, ta nhận ra đồn có dáng dấp như một uỷ ban nhân dân xã nằm trên con đường làng đất đỏ.

Trong khi chờ đợi thủ tục xuất cảnh chúng tôi được một số cô bé “buôn tiền” thăm hỏi chuyện đổi ngoại tệ. Được biết, “thị trường ngoại hối” ở đây có 3 đến 4 người đổi tiền, đều là các cô gái trẻ hiền lành trông như vừa mới bước ra từ ruộng đồng, tất cả đều nhỏ nhẹ và hoàn toàn không có chất …chợ trời.

Các cô cho biết doanh thu từ việc đổi tiền từ 5-10 triệu đồng/ngày, và mỗi cô chỉ cần vốn khoảng trên 10 triệu đồng là đủ. Tỷ giá lúc này khoảng 3,5 đồng Việt Nam ăn một đồng Campuchia. Hỏi thử về số lượng du khách qua cửa khẩu mỗi ngày, một cô cung cấp thông tin sau: “Thường là 100 khách qua mỗi ngày, nay ít hẳn vì bóng đá Uôn Cúp”.

Sau khi được phép xuất cảnh, khách lại phải lên tàu di chuyển chậm sát bờ khoảng 1 km thì tấp vào cửa khẩu Kaam Samnor của Vương quốc Campuchia. Mỗi khách cần có passport, hai hình hộ chiếu và 20 đô-la Mỹ để xin visa nhập cảnh có giá trị một tháng. Hai mươi phút sau, chúng tôi đã chính thức bước vào luồng nước của Mekong ngoài VN.

Gần 100 km còn lại của thuỷ lộ từ cửa khẩu vào thủ đô Phnom Penh có thể chia thành hai vùng đặc thù. Đoạn đầu mất khoảng 1 giờ thuỷ trình để đến bến phà Niếc Lương. Về mặt địa lý bến phà này là một vị trí xung yếu trên hành trình đường bộ – dài 170km – nối thủ đô Phnom Penh với cửa khẩu Mộc Bài, Tây Ninh,VN.

Quốc lộ này hiện vẫn mang tên quốc lộ số 1, thời Pháp thuộc là đường nối dài của quốc lộ số 1 VN – theo cách nghĩ của người Pháp là quốc lộ số 1 xuyên Đông Dương – nay quốc lộ 1 phía VN đã đổi thành quốc lộ 22. Về mặt lịch sử, phà Niếc Lương có âm vang đầy cảm xúc vì đối người Việt ở Campuchia, nghe tên bến phà là thấy Tổ quốc đã rất gần.

Hai bên bờ sông Mekong đoạn này hoàn toàn hoang vắng, nhà cửa thưa thớt nghèo nàn, đồng ruộng gần như trống không. Còn ngay trên dòng sông trong suốt thuỷ trình, rõ ràng chúng tôi chỉ gặp một chiếc tàu dầu mang tên Hoàng Long 2 đi ngược lại, ngoài ra là một dòng sông trống trơn, không có thuyền bè giao thông.

Tài công Bé, người hàng ngày xuôi ngược dòng sông cũng xác nhận cảm giác trên; anh cho biết thỉnh thoảng mới gặp một con tàu chở hàng tài trợ, chủ yếu là tàu dầu. Chẳng hiểu vì đâu thuỷ lộ lịch sử quan trọng lại trở thành một con đường trống trơn như thế!

Rời bến phà Niếc Lương, ta trải qua một hành trình dài 1 giờ 30 phút thì đến đích Phnom Penh. Hai bên bờ trên đoạn sông này đã thấy chút ít nét sầm uất công nghiệp, đặc biệt phía bờ trái thuộc tỉnh Kandal là tỉnh lân cận và bao quanh thủ đô Phnom Penh. Ở đó có dáng dấp của nhiều nhà máy nằm dọc theo sông như: một nhà máy chế biến gỗ, một nhà máy có tên Fuchan Cambodia Co Ltd, một kho xăng dầu có logo của công ty Petronas…

Điểm đặc biệt của tất cả các nhà máy thuộc tỉnh Kandal này là luôn có một cầu cảng bên cạnh, rõ ràng họ muốn tận dụng thuỷ lộ này để cung cấp nguyên vật liệu và bốc dỡ hàng hoá; vận tải đường thuỷ bao giờ cũng rẻ và thuận lợi cho xuất cảng, và dĩ nhiên hướng xuất cảng đường thuỷ sẽ là xuôi dòng Mekong ra bờ biển VN. Chúng tôi thầm mong sao cho các nhà máy này ăn nên làm ra để con đường lịch sử này sẽ trở nên nhộn nhịp và sầm uất hơn mai sau.

Đúng sau 4 giờ 30 phút thuỷ trình, xa xa đã thấy thủ đô Phnôm Pênh thấp thoáng. Đây là Nam Vang trên sông Mekong, những âm vang thật thân quen với người Việt ở phía Nam vì, ai cũng có bạn bè bà con lên Nam Vang làm ăn hay chí ít vài câu chuyện liên quan đến cái địa danh này.

Dòng “sông bốn mặt” như một cổng chào khi tiếp cận thành phố từ phía sông, thấp thoáng phía chân trời là cung điện hoàng gia, khách sạn cao cấp Cambodiana, đại lộ bến cảng Sisowath trông quen quen như các thành phố VN ven sông. Cảng du lịch mà các tàu khách đến thủ đô nằm ngay trên đại lộ Sisowath này.

4 giờ 30 phút vừa trải qua đã làm tôi quên cái ký ức cũ về một “thuỷ lộ kinh hoàng” hồi thập niên 70, nhưng để biến 140 km luồng nước hạ Mekong nối hai quốc gia này trở thành dòng chảy sầm uất hơn về thương mại, một mối liên-kết-thuỷ vì làm ăn, giàu có chắc chắn đòi hỏi rất nhiều cố gắng nữa.

Related Posts

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *